Vergelijk je een ZZP tarief met een bruto uurloon, dan gaat het bijna altijd scheef. In loondienst zitten pensioen, vakantiedagen, vakantiegeld en ziekte vaak in het pakket eromheen. Ook een deel van de sociale lasten zit daar al in. Als zelfstandige betaal je die potjes uit je facturen, en daar zit de rekentruc.
De betere vraag is: welk tarief laat genoeg ruimte voor pensioen, AOV of ziekte? En hoeveel ruimte blijft er voor vakantie, belasting en buffer? AOV betekent arbeidsongeschiktheidsverzekering: een verzekering voor als je niet kunt werken.
De formule
Gebruik je uurtarief exclusief btw. Btw is geld van de Belastingdienst en hoort niet in deze berekening.
De volgorde is belangrijker dan het exacte percentage. Eerst bepaal je hoeveel geld je per jaar echt nodig hebt. Daarna tel je de potjes op die een werkgever regelt, soms deels en soms helemaal. Pas aan het einde deel je door je factureerbare uren.
Begin je andersom, met een tarief dat in de markt lekker klinkt? Dan zie je vaak pas in december het probleem. Pensioen, vakantie of inkomstenbelasting heeft dan geen eigen potje.
Wat vertaal je uit loondienst naar je ZZP tarief?
| Werknemerssituatie | Wat betekent dit voor je ZZP tarief? | Bronbasis |
|---|---|---|
| Vakantiedagen | Je factureert minder weken per jaar, terwijl je privé inkomen door moet lopen | Rijksoverheid: wettelijk 4 keer je wekelijkse uren |
| Vakantiegeld | Reserveer apart vakantiebudget als je een loondienstpakket wilt benaderen | Rijksoverheid: minimaal 8% van brutojaarsalaris |
| Ziekte | Bouw een eigen combinatie van AOV premie, wachttijdbuffer en eerste ziektedagen | Rijksoverheid en KVK |
| Pensioen | Zet zelf maandelijkse inleg klaar, binnen je jaarruimte als je fiscaal wilt aftrekken | Nibud en Belastingdienst |
| Zvw en belasting | Zet inkomstenbelasting en inkomensafhankelijke Zvw apart zodra omzet binnenkomt | Belastingdienst |
| Buffer | Houd huishoudbuffer en inkomensbuffer los van pensioen | Nibud |
Je hoeft niet elk werknemersrecht één op één na te bouwen. Sommige ZZP’ers willen meer vrijheid en minder zekerheid; anderen willen juist een stevig vangnet. Prima, zolang je keuze zichtbaar in je tarief zit; anders bestaat hij niet.
Stap 1: begin met factureerbare uren
Met 40 contracturen werk je als werknemer niet 40 factureerbare uren voor één klant. Als zelfstandige heb je ook administratie, acquisitie, scholing en offertes. Daar komen reistijd, zieke dagen en lege weken tussen opdrachten bij. Begin dus met een nuchtere urenschatting:
| Aannames | Uren per jaar |
|---|---|
| 48 weken × 32 factureerbare uren | 1.536 uur |
| 46 weken × 30 factureerbare uren | 1.380 uur |
| 44 weken × 28 factureerbare uren | 1.232 uur |
De vakantiereserve zit hier deels al in als je 46 factureerbare weken gebruikt. Dan reken je dus al met weken waarin je niet factureert. Tel daarna niet nog eens vier weken volledig als kostenpost op. Dan maak je je tarief onnodig hoog, want dubbel tellen blijft dubbel tellen.
⚠ Voorkom dubbel tellen
Vakantie heeft twee kanten: je factureert niet tijdens vrije weken. Daarnaast kun je extra vakantiegeld voor mei of juni reserveren. De vrije weken verwerk je in je factureerbare uren. Het vakantiegeld verwerk je als aparte reserve, als je dat wilt.
Stap 2: zet pensioen als maandlast in je tarief
Nibud zegt het simpel: naast AOW is er voor zelfstandigen meestal geen aanvullend pensioen geregeld. Een werknemer bouwt vaak op via werkgever en pensioenfonds. Als ZZP’er moet je die maandlast zelf organiseren.
De beste pensioenreserve komt uit je eigen pensioengat en maandelijkse inleg. Een pensioengat is het tekort tussen je verwachte pensioen en je gewenste inkomen. €750 per maand aanvullen vraagt op je 35e een andere maandinleg dan op je 55e. Gebruik daarom liever een scenario dan een vuistregel.
Heb je geen scenario, zet dan toch een duidelijk bedrag in je tarief. Gebruik bijvoorbeeld één van deze drie startpunten:
| Keuze | Jaarreserve | Maandreserve |
|---|---|---|
| Klein beginnen | €2.400 | €200 |
| Serieus opbouwen | €7.200 | €600 |
| Hoog inkomen of late start | €12.000 | €1.000 |
Fiscaal is je jaarruimte de grens voor aftrekbare lijfrente-inleg. Jaarruimte is het bedrag dat je mag aftrekken voor pensioeninleg. Lijfrente is pensioensparen of pensioenbeleggen voor later. Voor 2026 gebruikt de simpele ZZP berekening zonder werkgeverspensioen 30% van je premiegrondslag. Daarbij geldt een AOW-franchise van €19.172 en een inkomensgrens van €137.800. De AOW-franchise is het deel waarover je al AOW opbouwt. Je hoeft dus niet alles in te leggen. Je tarief moet alleen ruimte laten voor de inleg die je echt wilt doen. Meer niet.
Stap 3: maak ziekte en AOV concreet
In loondienst betaalt je werkgever bij ziekte maximaal twee jaar loon door. Het minimum is 70% van je laatstverdiende loon. Cao’s kunnen daarbovenop betere afspraken hebben, maar als ZZP’er bestaat die automatische loondoorbetaling niet.
Je tarief moet daarom minstens één van deze routes kunnen dragen:
| Route | Wat reserveer je? | Let op |
|---|---|---|
| Private AOV | Premie per maand | Leeftijd, beroep, wachttijd, eindleeftijd en verzekerd bedrag bepalen veel |
| Broodfonds of schenkkring | Maandelijkse inleg plus eigen buffer | Meestal vooral voor de eerste periode, niet als volledige langjarige dekking |
| Eigen wachttijdbuffer | Spaardoel per maand | Werkt alleen als het bedrag hard genoeg is doorgerekend |
| Partnerinkomen of vermogen | Afspraak binnen huishouden | Niet op gevoel doen, maar met vaste lasten en duur erbij |
| Wachten op BAZ | Voorlopig geen volledige oplossing | KVK verwacht geen verplichte AOV tot 2030 en noemt in het voorstel twee jaar wachttijd |
Voor de toekomstige verplichte AOV noemt KVK in het voorstel een maximum. Dat is ongeveer €171 per maand. Dat bedrag is gebaseerd op het minimumloon van 2025 en wordt later geïndexeerd. Dat is nuttige context, maar het is geen actuele dekking. Het is ook geen goede maat voor jouw private AOV premie. Een bouwvakker, consultant en fotograaf krijgen andere offertes. Logisch ook.
Voor tariefplanning is het veiliger om je echte premie of een offerte te gebruiken. Heb je die nog niet, zet dan tijdelijk een ziektereserve in je tarief. Vervang die later door een AOV bedrag plus wachttijdbuffer.
Stap 4: reken vakantie op twee manieren
Rijksoverheid noemt twee aparte werknemersrechten: vakantie-uren en vakantiegeld. Werknemers hebben wettelijk recht op vakantie-uren. Dat recht is vier keer het aantal uren dat ze per week werken. Daarnaast is vakantiegeld minimaal 8% van het brutojaarsalaris.
Voor een ZZP’er vertaal je dat naar twee aparte tariefkeuzes:
- Je verlaagt je factureerbare uren, omdat je tijdens vakantie geen facturen stuurt.
- Je reserveert eventueel 8% extra vakantiebudget, als je jezelf een loondienstachtige mei uitbetaling wilt geven.
Stel dat je €36.000 netto privé inkomen per jaar nodig hebt. Dan kan 8% vakantiebudget betekenen dat je €2.880 extra apart zet. Dat geld is voor vakantie of rustigere maanden. Dat percentage is hier een vertaling van werknemerslogica, geen wettelijke ZZP regel.
Stap 5: belastingreserve is geen bijzaak
De grootste fout in tariefberekeningen is omzet verwarren met besteedbaar inkomen, dus zet btw apart. Voor inkomstenbelasting en de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw kun je twee dingen doen. Je werkt met een voorlopige aanslag, of je maakt zelf een reservering. Gebruik daarvoor je vorige aangifte.
Belastingdienst schrijft dat ondernemers of mensen met inkomsten buiten loondienst zelf een Zvw bijdrage betalen. De voorlopige aanslag Zvw is een schatting op basis van winst uit onderneming. Ook inkomsten uit overig werk tellen mee. Daarom moet je dit potje niet aan het einde van het jaar zoeken.
Praktisch:
- zet btw direct buiten je tariefberekening
- reserveer inkomstenbelasting en Zvw zodra een factuur betaald is
- gebruik je voorlopige aanslag of boekhouder als percentage, niet een willekeurige online vuistregel
- tel pensioeninleg pas als aftrek mee als je binnen je jaarruimte zit en de inleg ook echt betaalt
Een tarief dat alleen je netto uitgaven dekt, is dus te laag. Het moet ook het belastinggeld dragen dat tussen omzet en privé inkomen in zit.
Stap 6: voeg buffer toe zonder hem te verwarren met pensioen
Volgens Nibud is een financiële buffer voor onverwachte, grotere noodzakelijke kosten, zoals onderhoud, reparatie of vervanging. Nibud zegt er ook bij: die buffer is niet voor tegenvallende inkomsten, arbeidsongeschiktheid of pensioen.
Voor ZZP tariefplanning betekent dat twee dingen. Je huishoudbuffer is geen pensioenpot en je inkomensbuffer is geen AOV. Ze helpen je overeind blijven, maar het blijft een ander potje.
Zet in je tarief daarom een bufferopslag. Dat kan een vast bedrag per maand zijn, of een percentage van je privé inkomen. In het voorbeeld hieronder gebruiken we €300 per maand. Dat is geen norm, alleen een zichtbare reservering die je later kunt aanpassen.
Voorbeeld: van jaarbudget naar uurtarief
Dit is een algemeen voorbeeld, bewust zonder sector. De sectorvoorbeelden staan pas daarna, anders haal je marktprijzen en persoonlijke reserves door elkaar.
Aannames:
| Post | Jaarbedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Privé inkomen na belasting | €36.000 | €3.000 per maand besteedbaar |
| Inkomstenbelasting en Zvw | €16.000 | Voorbeeldreserve, vervang door je eigen aanslag of berekening |
| Pensioenreserve | €7.200 | €600 per maand |
| AOV of ziektereserve | €4.200 | €350 per maand |
| Vakantiebudget | €2.880 | 8% van het gewenste privé inkomen als praktische reserve |
| Zakelijke kosten | €6.000 | Software, boekhouder, apparatuur, vervoer, opleiding |
| Bufferopslag | €3.600 | €300 per maand |
| Totaal nodig uit omzet ex btw | €75.880 | Som van alle posten |
| Stap | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| 1.536 uur | 48 weken × 32 factureerbare uren €75.880 / 1.536 | ca. €49/u |
| 1.380 uur | 46 weken × 30 factureerbare uren €75.880 / 1.380 | ca. €55/u |
| 1.232 uur | 44 weken × 28 factureerbare uren €75.880 / 1.232 | ca. €62/u |
Het verschil tussen €49 en €62 per uur ontstaat vooral door het aantal uren. Pensioen en AOV zijn hier niet de bepalende factor. Daarom lijkt een laag uurtarief soms nog net te passen. Dat gebeurt vooral als je rekent met volle weken. Neem je vakantie, acquisitie en rustige maanden mee, dan loopt het tarief meteen stuk.
→ Snelle controle
Is je huidige tarief lager dan de uitkomst? Dan hoeft dat niet direct fout te zijn. Misschien wil je minder privé inkomen of heb je lage kosten. Misschien bouw je pensioen via loondienst op, of accepteer je bewust meer risico. Maar dan moet dat de reden zijn, niet een vergeten potje.
Sectorvoorbeelden, los van de formule
Gebruik deze voorbeelden niet als tariefadvies; ze laten alleen zien welke reserve sneller wordt onderschat.
| Sector | Wat vaak doorslag geeft | Reserve die je extra scherp moet bekijken |
|---|---|---|
| Zorg en onderwijs | Cao loon en roosterlogica zijn zichtbaar, maar ZZP risico’s zitten buiten dat uurloon | Ziekte, AOV, pensioen en vakantieweken |
| Bouw en techniek | Fysiek werk, gereedschap, vervoer en uitvalrisico drukken zwaar op je continuïteit | AOV, wachttijdbuffer, materiaal en onderhoud |
| IT en interim consultancy | Tarieven lijken ruim, terwijl bankzit, acquisitie en pensioen makkelijk verdwijnen in privé uitgaven | Pensioen, belastingreserve en niet factureerbare weken |
| Creatief en communicatie | Werk komt vaker in pieken, met projectgaten en onbetaalde pitches | Inkomensbuffer en factureerbare uren |
Cao’s laten zien wat in loondienst geregeld is: loonontwikkeling, arbeidsduur, ziekteaanvulling en vakantiegeld. Soms staan er ook afspraken over inhuur in. Voor jouw tarief blijft de eigen berekening leidend. Dat is saaier, maar beter.
Gebruik je tarief als reserveringsschema
Een uurtarief is pas bruikbaar als het ook een verdeling heeft. Anders lijkt het op één rekening al snel alsof je meer verdient dan je doet.
Na betaling van een factuur kun je dit schema gebruiken:
- Btw apart zetten.
- Belasting en Zvw reserveren of voorlopige aanslag betalen.
- Zakelijke kosten aanvullen.
- AOV, broodfonds of ziektereserve betalen.
- Vakantie en inkomensbuffer aanvullen.
- Pensioeninleg automatisch overmaken.
- Pas daarna privé uitgeven wat echt overblijft.
Wil je zien wat een andere pensioenreserve of AOV premie doet met je lange termijn? Zet dezelfde bedragen in de scenario-tool. Vooral bij wisselend inkomen is dat nuttig. Beter dan één keer rekenen met een perfect uurtarief en er nooit meer naar kijken.
Gebruikte bronnen
- Rijksoverheid, op hoeveel vakantiedagen heb ik recht, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Rijksoverheid, hoe hoog is mijn vakantiegeld, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Rijksoverheid, wordt mijn loon doorbetaald als ik ziek word, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- KVK, verplichte AOV in 2030, kies nu nog zelf, bijgewerkt 21 mei 2026 en gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Belastingdienst, voorlopige aanslag Zorgverzekeringswet en voorlopige aanslag, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Belastingdienst, jaarruimte voor aftrek van lijfrentepremies, plus interne 2026 jaarruimtecontrole op Belastingdienst CAP en Staatscourant, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Nibud, pensioen voor zzp’ers en een financiële buffer opbouwen, gecontroleerd op 1 juli 2026.
- CBS StatLine, Zelfstandigen; inkomen, vermogen, kenmerken, gewijzigd 19 november 2025 en gecontroleerd op 1 juli 2026.
- Salaris Vanmorgen, cao-afspraken 2026, geraadpleegd op 1 juli 2026.
Dit artikel is informatief bedoeld en geen persoonlijk financieel, fiscaal of verzekeringsadvies.